Na Međukongresnoj konferenciji Evropske konfederacije sindikata, održane 20. i 21. maja 2025. godine u Beogradu, predstavnici/ce ko 45 miliona radnika iz 41 zemlje, poslali su ujedinjenu i snažnu poruku Evropskoj komisiji: kolektivni ugovori, prava radnika i jednakost moraju se poštovati, a ne potkopavati. Sindikalisti/kinje iz zemalja članica Evropske unije i zemalja kandidatkinja za punopravno članstvo izrazili su čvrstu namjeru da nastavljaju mobilizaciju za pravedniju Evropu sa kvalitetnim poslovima, jačom socijalnom zaštitom i boljim pravima za sve radnike.
Evropska konfederacija sindikata, čiji je Unija slobodnih sindikata Crne Gore punopravna članica, naglasila je da Evropa mora ostatati globalni lider u socijalnoj pravdi, miru i ljudskim pravima, uklčjučujući podršku Ukrajini, borbu protiv autoritarizma i jačanje integracije unutar Evropske unije.
Na konferenciji održanoj na polovini mandata aktuelnog rukovodstva Evropske konfederacije sindikata, usvojena je Beogradska deklaracija kojom sindikalni lideri insistiraju na punoj primjeni Evropskog stuba socijalnih prava, jačanju kolektivnog pregovaranja i poboljšanju socijalne zaštite. EU mora obezbijediti socijalne minimalne standarde, podršku kvalitetnim javnim uslugama i ekonomske politike koje donose pravedne plate, sigurna radna mjesta i dostojne penzije. Ovom deklaracijom, Evropska konfederacija sindikata poziva na:
- Jačanje radničkih prava, uključujući suzbijanje socijalnog dampinga i nesigurnosti na tržištu rada.
- Odbacivanje deregulatornih i neoliberalnih politika koje ugrožavaju prava radnika.
- Velika ulaganja u socijalnu i ekonomsku koheziju, uključujući zelenu i digitalnu tranziciju.
- Poštovanje demokratije na radnom mjestu, uz garantovana prava sindikalnog organizovanja i štrajka.
- Zaštitu budućih generacija, sa fokusom na klimatske promjene, socijalnu pravdu i pravednu tranziciju.
- Odbacivanje narativa o EU kao “opterećenju” koji podriva povjerenje u evropske institucije.
Osim Beogradske deklaracije, lideri sindikata iz cijele Evrope, usvojili su Rezoluciju: Zahtjevi sindikata za uspješno proširenje EU. Evropska konfederacija sindikata je pomenutom rezolucijom naglasila da buduće proširenje EU mora da donese opipljiva poboljšanja za radnike. Umesto pukog širenja granica, proširenje bi trebalo da osigura poštene uslove rada, jačanje radničkih prava i primjenu evropskog stuba socijalnih prava. Ključni element za ostvarenje ovih ciljeva je snažan socijalni dijalog, koji trenutno u mnogim zemljama kandidatima postoji samo formalno. ETUC poziva EU i nacionalne vlade da unaprijede socijalni dijalog i osiguraju stvarno poštovanje sindikalnih prava. Kako bi sledeća runda proširenja bila pravednija, ETUC traži:
- da pristup jedinstvenom tržištu bude dozvoljen samo zemljama koje u potpunosti primjenjuju socijalne standarde EU i imaju funkcionalan socijalni dijalog;
- razlikovanje između socijalnog i civilnog dijaloga, pri čemu sindikati moraju imati ključnu ulogu u pregovorima o radnim pravima;
- korišćenje sredstava iz programa pretpristupne pomoći za jačanje nezavisnih sindikata i poslodavačkih organizacija;
- jačanje javnih institucija koje doprinose socijalnoj pravdi i demokratiji;
- unapređenje socijalne zaštite i kolektivnog pregovaranja kako bi se smanjile razlike u platama i poboljšali uslovi rada;
- uključivanje socijalnih uslova u subvencije i poreske olakšice za kompanije, kako bi se osiguralo poštovanje radničkih prava;
- priprema zemalja kandidata za zelenu tranziciju uz adekvatnu podršku EU budžeta;
- podsticanje javnih debata o proširenju, uključujući radnike i sindikate.
Evropska konfederacija sindikata pokrenula je nekoliko važnih inicijativa—među njima Mirovni projekat sindikata, nagrada Emilio Gabaglio, Opservatorija radničke straže i Centar za obnovu sindikata.
Učesnicima/cama konferencije su se, pored ostalih, obratili: Yolanda Diaz, zamjenica predsjednika Vlade Španije i ministarka rada i socijalnog staranja, Justin Madders, minister zapošljavanja, vještina i tržišta Ujedinjenog kraljevstva, Korinna Schumann, federalna ministarka rada, socijalnog staranja, zdravlja, brige i zaštitie potrošača Republike Austrije, Oliver Ropke, predsjednik Evropskog ekonomsko-socijalnog komiteta.
Konferencijom su predsjedavali i istom moderirali predsjednik i generalna sekretarka Evropske konfederacije sindikata sa članovima/cama Izvršnog odbora. Realizaciju ovog događaja pomogli su UGS Nezavisnost i Savez sindikata Srbije – reprezentativne nacionalne sindikalne centrale u Srbiji.
Uoči održavanja međukongresne konferencije, održana je konferencija na visokom nivou na temu: Jačanje socijalnog dijaloga u procesu proširenja koja je dala odgovore o ulozi sindikata u procesu evropskih integracija, potrebi i mogućnostima jačanja socijalnog dijaloga. Ovaj je panel, takođe, omogućio da se čuje više o lekcijama naučenim iz prethodnih proširenja ali i značaju podrške Evropske konfederacije sindiakta zemljama kandidatkinjama za punopravno članstvo u ovom, veoma osjetljivom geopolitičkom trenutku i okruženju. Na ovoj konferenciji, ispred Unije slobodnih sindikata Crne Gore učestvovala je Ivana Mihajlović, zamjenica generalnog sekretara USSCG. U svom izlaganju osvrnula se na stanje socijalnog dijaloga u Crnoj Gori i istakla potrebu daljeg jačanja istog na svim, a posebno na bipartitnom nivou, te naglasila da USSCG nastavlja da daje punu podršku evropskom putu Crne Gore ali isključivo pod uslovom da u porodicu razvijenih evropskih zemalja uđemo sa stvarnim i korjenitim reformama i da kvalitet ovog procesa mora biti iznad kvaniteta, odnosno brzine koja pred donosioce odluka, socijalne partnere i ukupno građanstvo stavlja brojne izazove. Istakla je nužnost uključivanja socijalnih partnera u tijela koja vrše monitoring i evaulaciju korišćenja sredstava iz Instrumenta EU za reforme i rast.
Na panelu sa zamjenicom generalnog sekretara USSCG, učestvovale su: Čedanka Andrić, predsjednica UGS Nezavisnost Srbija, Dijana Šobota ispred Saveza samostalnih sindikata Hrvatske i Arzu Çerkezoğlu ispred DISK, Turska. Panelom je moderirala Tea Jarc, konfederalna sekretarka EKS-a. Poseban dorpinos panelu dala je Valentina Superti, direktorica za Zapadni Balkan, DG ENEST.
U nastavku konferencije na visokom nivou, predstavnici/e sindikata Francuske, Ukrajine, Moldavije i Sindikata IndustriaAll, uz moderatorsku ulogu Elene Crasta, viša savjetnica u EKS-u, govorili su o tome kako učiniti da process proširenja bude uspješan za cijelu EU, te kako poboljšati uslove rada, spriječiti socijalni damping u Evropi i obezbijediti uzlaznu konvergenciju i usklađenost sa socijalnim pravnim tekovinama EU u procesu proširenja.
