U Podgorici je, danas, održana Nacionalna konferencijau u okviru projekta “Pazite na JAZ! Zajedničke akcije radničkih organizacija za prevazilaženje rodnog jaza u zaradama” u kojem USSCG učestvuje u svojstvu partnera zajedno sa sindikatima i poslodavačkim organizacijama iz Poljske, Bugarske, Srbije, Litvanije, Italije, Sjeverne Makedonije, Slovačke i Rumunije, a u kojem Evropska konfederacija sindikata i Evropska konfederacija sindikata javnih službi učestvuju u svojstvu pridruženih partnera
Pored predstavnika sindikata iz privatnog i javnog sektora, konferenciji su prisustvovali predstavnici: Unije poslodavaca Crne Gore, Ministarstva rada, zapošljavanja i socijalnog dijaloga, Agencije za mirno rješavanje radnih sporova, kancelarije Međunarodne organizacije rada u Crnoj Gori i nevladine organiz
acije Centar za ženska prava.
Na samom početku, kao i kod prethodne konferencije, ekspertkinja je prisutnima predstavila projekat, projektne partnere, dosadašnje aktivnosti, ciljeve projekta i očekivane rezultate. Podsjećajući na zakonodavni okvir Crne Gore, ekspertkinja je posebnu pažnju posvetila međunarodnom pravnom okviru koji garantuje jednakost zarada žena i muškaraca, osvrćući se, pored ostalog, na:
- Opštu deklaraciju ljudskih prava UN-a (koja jemči da svako bez ikakve razlike ima pravo na jednaku naknadu za isti rad);
- Konvenciju o eliminaciji svih oblika diskriminacije žena UN-a (Ženevska konvencija);
- Međuanrodni pakt o ekonomskim, socijalnim i kulturnim pravima;
- Konvenciju MOR-a broj 100 o jednakosti plata radnika i radnica za rad jednake vrijednosti;
- Konvenciju MOR-a broj 98 o pravu na organizovanje i kolektivno pregovaranje;
- Konvenciju MOR-a broj 190 o zabrani uznemiravanja na radu;
- Ugovor o EU (ravnopravnost žena i muškaraca utvrđuje kao jednu od ključnih vrijednosti Unije);
- Ugovor o funkcionisanju EU (svaka se država članica obavezuje na osiguravanje primjene načela o jednakim platama muškaraca ižena za jednak rad ili rad jednake vrijednosti);
- Povelju o osnovnim pravima EU (ravnopravnost žena i muškaraca mora biti osigurana u svim područjima, uključujući zapošljavanje, rad i platu)
- Direktivu 2006/54/EZ o primjeni principa jednakih mogućnosti i jednakog tretmana muškaraca i žena u pitanjima zapošljavanja i zanimanja (uklanjanje posredne i neposredne diskriminacije po osnovu pola u pogledu plata);
- Direktivu Vijeća 2000/43/EZ o sprovođenju načela jednakog postupanja prema osobama bez obzira na njihovo rasno ili etničko porijeklo;
- Direktivu Vijeća 2000/78/EZ o uspostavljanu opšteg okvira za jednako postupanje pri zapošljavanju i obavljanju zanimanja;
- Direktivu (EU) 2019/1158 o ravnoteži između poslovnog i privatnog života roditelja i pružatelja njege;
- Direktivu 2019/1152 o transparentnim i predvidivim radnim uslovima;
- Okvirni sporazm o radu na daljinu;
- Praksu Evropskog suda za ljudska prava.
Konstatovano je da je crnogorsko radno zakonodavstvo, uključujući kolektivne ugovore kao izvor prava, u značajnoj mjeri usaglašeno sa evropskim zakonodavnim okvirom, te sa konvencijama Međunarodne organizacije rada. Praksa je, međutim, potpuno drugačija što potvrđuju kako primjeri iz prakse iznijeti na samoj konferenciji, tako i rezultati istraživanja i zvaničnih podataka koji ukazuju na dostupanost tržišta rada ženama i na zvanične podatke o rodnom jazu u zaradama.
Učesnici su konstatovali značajna unapređenja Zakona o radu kroz aktuelno usaglašavanje istog sa Direktivom o ravnoteži između poslovnog i privatnog života roditelja i pružatelja njege, te Direktivom o transparentim i predvidivim radnim uslovima. Sve izmjene usmjerene su, u prvom redu, na ravnomjerniju raspodjelu poslova između muškaraca i žena, dodatno podsticanje očeva da koriste roditeljsko odsustvo i olakšavanje ponovnog uključivanja majki na tržište rada (uvođenje očinskog odsustva, odsustva za njegu članova porodice u slučaju stvarnih i objektivnih okolnosti, neprenosivih 2 mjeseca roditeljskog odsustva, prava zaposlenih roditelja na zahtijevanje fleksibilnog, odnosno drugačijeg uređenja radnog vremena i slično). Očekuje se da Brisel da pozitivnu ocjenu izmjena i dopuna usaglašenih kroz socijalni dijalog, čime će se steći uslovi za stavljanje ovog rješenja u dalju proceduru, odnosno njegovo usvajanje u Skupštini Crne Gore.
Učescnici/e konferencije, prepoznajući sve nedostatke trenutnog zakonodavnog okvira ali posebno prakse i izostanka odgovornosti za one koji ne primjenjuju zakon, ocijenili su posebno izazovnim naredne korake ka daljem usaglašavanju Zakona o radu sa direktivama EU. Naime, kako je saopšteno od strane predstavnika/ca resornog Ministarstva, socijalne partnere već u narednim mjesecima očekuje novi izazov da nastave pregovore ka daljim izmjenma Zakona o radu koje će, pored ostalog, zahtijevati upravo usklađivanje sa Direktivom o transparentnosti zarada. Sa tim u vezi ocijenjeno je da je ova nacionalna konferencija, koju je realizovala Unija slobodnih sindikata Crne Gore, održana u pravom trenutku radi otvoranja dijaloga na ovu temu, sagledavanja trenutnog stanja i blagovremenog upoznavanja sa novimama koje Direktiva nosi sa sobom. Takođe je pozitivnim ocijenjeno da je Crna Gora, poslije više godina insistiranja od strane sindikata i nevladinog sektora, krajem prethodne godine usvojila Zakon o potvrđivanju Konvencije MOR-a broj 190 o ukidanju nasilja i uznemiravanja koja konvencija garantuje svima pravo na svijet rada bez nasilja i uznemiravanja, uključujući rodno zasnovano nasilje i uznemiravanje koji predstavljaju oblik kršenja ljudskih prava i predstavljaju prijetnju jednakim mogućnostima.
U susret izazovima vezanim za transponovanje Direktive o transparentnosti plata u nacionalno radno zakonodavstvo, ekspertkinja je na samom kraju potencirala odredbu direktive koja daje mogućnost državama članicama da mogu obavezu izvještavanja o zaradama propisati i za poslodavce sa manje od 100 zaposlenih, kao i odredbu kojom države članice mogu uvesti odredbe koje su povoljnije za radnika/ce od onih propisanih samom Direktivom, te imperativnu odredbu po kojoj sprovođenje ove Direktive ni u kojem slučaju ne može biti temelj za snižavanje zaštite u područjima obuhvaćenim Direktivom.
