Oktobar 21, 2016

Održan Okrugli sto na temu "Radni sporovi i sudska praksa - potreba formiranja radnih sudova u Crnoj Gori"

Okruglom stolu na temu "Radni sporovi i sudska praksa - Potreba formiranja radnih sudova u Crnoj Gori" u svojstvu eksperata prisustvovali su kolega Bernd Gunter iz Saveza sindikata Njemačke (DGB) i koleginica Pinar Kaya iz Saveza sindikata Austrije (OGB) koji su predstavili rad specijalizovanih radnih sudova u ovim zemljama. Pored Generalne skretarke Unije poslodavaca Crne Gore, gospođe Suzane Radulović koja se našla u ulozi paneliste, doprinos realizaciji Okruglog stola posebno su dali predstavnici sudskih instanci i to: Vrhovnog suda, Višeg suda, Osnovnog suda Podgorica, Osnovnog suda Herceg Novi, zatim predstavnici Sudskog savjeta, predstavnici Ministarstva pravde, Ministarstva rada i socijalnog staranja, Agencije za mirno rješavanje radnih sporova, Uprave za inspekcijske poslove i nevladionog sektora.
Nacionalnim zakonodavstvom prepoznati su zaštitni mehanizmi koji stoje na raspolaganju zaposlenima u situacijama kada su njihova prava iz rada i po osnovu rada povrijeđena. Pored pokušaja da neposredno sa poslodavcem riješe nastali problem, zaposleni se mogu obratiti Inspekciji rada, Agenciji za mirno rješavanje radnih sporova i u konačnom sudskim instancama. Ovaj dio je nesporan. Međutim, nerijetko se postavlja pitanje djelotvornosti odnosno nedjelotvornosti, efikasnosti odnosno neefikasnosti ovih mehanizama.
Poslednjih nekoliko godina koje su obilježile brojene promjene na tržištu rada, trka za profitom postala je glavno obilježje istog pri čemu smo svjedoci da sve češće jedan dio poslodavaca izbjegava poštovanje važećih zakona uglavnom na štetu zaposlenih, a da trka za smanjenjem izdataka u poslovanju najčešće ide preko uskraćivanja ili nepoštovanja nekih od osnovnih prava zaposlenih iz rada i po osnovu rada.
Sa druge strane, sve veće ohrabrivanje zaposlenih da se bore za svoja prava, da prepoznaju u odnosu sa poslodavcem elemente diskriminacije i mobinga, sa sobom nosi veći broj sudskih postupaka. Iz tog razloga, neophodno je omoguciti brzu, efikasnu i nepristrasnu zaštitu prava iz radnog odnosa. U Crnoj Gori ne postoje specijalizovani sudovi za sporove iz radnog odnosa zbog čega radni sporovi, koji po svojoj prirodi moraju biti hitni, u našoj zemlji traju po nekoliko godina dok ne dobiju svoj epilog, što dovodi do štetnih posljedica po radnika, njegovu porodicu, pa i preduzeće i samu državu. Naime, nerijetko se dešavju problemi sa sprovođenjem sudskih odluka u praksi, obzirom da se zbog dugotrajnosti postupka događa da poslodavac prestane da postoji ili se nad preduzećem otvori stečaj. Suđenje u razumnom roku uglavnom je problem sa kojim se dugi niz godina suočavamo. Prema nekim dostupnim podacima, zbog povrede prava na suđenje u razumnom roku Crna Gora je u toku 2015.g. građanima isplatila odštetu u iznosu od 44.700 eura. Osim toga, radnici često gube povjerenje u sudske instance, a troškovi postupka i dužina trajnja postupaka, čine neefikasnom samu procederu pred redovnim sudovima kada su u pitanju radni sporovi. Takođe, dešava se nerijetko da sudska praksa po određenim pitanjima, koja su često predmet radnih sporova, nije ujednačena, pa se dešava da o istoj pravnoj stvari sudovi presudjuju različito. Nedovoljno povjerenje u sudske instance, dužina trajanja postupka, a često i nesenzibilnost u rješavanju pojedinih radnih sporova kada je u pitanju tumačenje odredbi radnog zakonodavstva, dovelo je do toga da su zakonodavci u brojnim zemljama odlučili na uvođenje radnih sudova. Najstariji radni sudovi su nastali u 19. vijeku (1806.godine) u Francuskoj. Oni su se tada nazivali “savjeti pravednih ljudi”, i bili su prvi organi sudskog karaktera koji su bili sastavljeni od predstavnika radnika i poslodavaca, a bez predstavnika profesionalnih sudija. Danas se uređenje radnih sudova i sastav sudija različito uređuje od zemlje do zemlje.
Naprijed navedeno, navelo nas je da pokrenemo javnu debatu o potrebi uvođenja radnih sudova ili specijalizovanih odjeljenja za radne sporove u okviru osnovnih sudova u Crnoj Gori kao mogućnosti da se sa jedne strane unaprijedi zaštita radnih prava, a sa druge strane osnovni sudovi rasterete.
Prema konkretnim podacima dobijenim od predstavnice Vrhovnog suda, a koji se odnose na rada osnovnih i sudskih sporova kada je u pitanju broj radnih sporova pred ovim sudovima i dužina trajanja te procenat riješenih pitanja došlo se do zaključka da je evidentan pozitivan pomak u odnosu na dužinu trajanja ovih postupaka i njihovo okončanje u razumnom roku. Sa druge strane, prema predstavljenim podacima, evidentno je da u pojednim sudovima, poput Osnovnog suda Podgorica, Osnovnog suda Nikšić i Osnovnog suda Pljevlja, između 50 i 70% od ukupnog broja predmeta čine radni sporovi.
Nakon opsežne diskusije u kojoj su učestvovali svi prisutni, iskristali su se neki zajednički stavovi, potput sledećeg:
- imajući u vidu trenutnu situaciju u Crnoj Gori kada je u pitanju organizacija pravosuđa, bilo bi nerealno i ekonomski neopravdano očekivati formiranje posebnih radnih sudova obzirom da trenutna reorganizacija sudskog sistema ide ka smanjenju broja sudova pa samim tim i sudija;
- obzirom na činjenicu da se, prema statističkim podacima, jasno zaključuje da se pred jednim brojem osnovnih sudova vodi zabrinjavajuće velik broj radnih sporova koji imaju svoju izraženu specifičnost i socijalnu dimenziju, to je moguće razmišljati u pravcu kreiranja specijalizovanih odjeljenja u okviru tih osnovnih sudova čime bi se postakla još veća efiksanost u rješavanju ovih po svojoj prirodi hitnih postupaka, rasteretili sudovi ali i sudije specijalizovale za ovu vrstu sporova;
- zbog činjenice da u praksi nerijetko dolazi do različitog tumačenja pravnih normi iz domena radnog zakonodavstva, što dovodi do pravne nesigurnosti, za potrebnim se smatra da predstavnici sudskih instanci budu u narednom periodu uključeni u sve radne grupe na nivou kojih se kreiraju propisi iz radnih odnosa kako bi se time osiguralo preciznije normiranje i smanjio prostor za dvojaka tumačenja;
- institut kontrolnog zahtjeva, odnosno zahtjeva za ubrzanje postupka treba dodatno promovisati jer se nedovoljno koristi, posebno u radnim sporovima, a njegova djelotvornost je velika.

USSCG će prema relevantnim institucijama, zapravo prema poslanicima u Skupštini Crne Gore u narednom periodu uputiti i zvaničnu inicijativu sa zahtjevom da se kroz izmjenu zakonodavstva otvori prostor za formiranje specijalizovanih odjeljenja u okviru osnovnih sudova u većim opštinama, koji bi se bavili isključivo radnim sporovima.

Foto galerija

  • 1
  • 3
  • 5
  • Img_20161021_110218
nazad